Nancy Grace Roman bij een model van Hubble, 31 maart 2017. Foto: NASA/GSFC/Jim Jeletic. Beeldbron · informatief hergebruik volgens de NASA Media Usage Guidelines.
Een ruimtetelescoop begint niet bij de lancering. Er moeten wetenschappelijke vragen worden gekozen, mensen moeten samenwerken en er moet geld komen. Nancy Grace Roman hielp die voorwaarden voor de Hubble-ruimtetelescoop tot stand te brengen. Haar bijnaam, ‘moeder van Hubble’, vertelt iets over die rol — maar haar werk omvatte veel meer dan één telescoop. [1]
Kerngegevens
- Naam: Nancy Grace Roman
- Leefde: 16 mei 1925 – 25 december 2018
- Vakgebied: sterrenkunde en ruimteastronomie
- Bekend van: NASA’s eerste hoofd sterrenkunde en pleitbezorger voor Hubble
Een astronoom die haar eigen weg zocht
Roman hield zich al jong met de sterrenhemel bezig. Op haar elfde begon ze met klasgenoten een sterrenkundeclub. Ze studeerde sterrenkunde aan Swarthmore College en promoveerde in 1949 aan de Universiteit van Chicago. Daarna werkte ze onder meer op de Yerkes-sterrenwacht. [2]
Haar loopbaan begon dus met onderzoek. Zo merkte ze op dat het emissiespectrum van de ster AG Draconis sterk was veranderd ten opzichte van eerdere waarnemingen. Tegelijk ondervond ze hoe moeilijk het voor een vrouw was om een vaste academische positie te krijgen. Die belemmeringen speelden mee in haar keuze om buiten de universiteit verder te zoeken. [2]
Waarom een telescoop de ruimte in?
In 1959 ging Roman bij het pas opgerichte NASA werken. Ze hielp er een programma voor sterrenkunde vanuit de ruimte opbouwen. Buiten de aardatmosfeer kunnen observatoria metingen doen die vanaf de grond beperkt of onmogelijk zijn. Welke kansen bood dat? En welke instrumenten waren daarvoor nodig? Dat waren vragen waaraan ze richting gaf. [3]
Haar vooruitziende blik blijkt uit een voordracht uit september 1959, bewaard in het archief van het American Institute of Physics. Daarin besprak ze mogelijkheden om planeten bij andere sterren te onderzoeken met observatoria buiten de aardatmosfeer. Dat was een verkenning van toekomstige meetmethoden, geen ontdekking van een exoplaneet. [3]
De ‘moeder van Hubble’
Roman bracht astronomen en ingenieurs bij elkaar, leidde planningscommissies en werkte aan bestuurlijke steun en financiering voor wat Hubble zou worden. Ze bouwde de telescoop niet eigenhandig en was ook niet de enige achter het project. Haar betekenis lag juist in het organiseren van de samenwerking waarmee een ambitieus wetenschappelijk idee uitvoerbaar werd. [1]
Waarom zij bij de pioniers hoort
Roman bleef ook na haar NASA-loopbaan betrokken bij wetenschapseducatie en de positie van vrouwen in de wetenschap. Haar persoonlijke documenten worden bewaard door het American Institute of Physics. [3]
Voor AstroGies laat haar levensverhaal zien dat pionieren verschillende vormen heeft. Een nieuwe ontdekking doen is er één van. Zorgen dat een hele generatie onderzoekers de middelen krijgt om ontdekkingen te doen, is er ook één.
Bronnen
- [1] NASA — Dr. Nancy Grace Roman (1925–2018)
- [2] NASA — Who is Nancy Grace Roman?
- [3] American Institute of Physics — Nancy Grace Roman and Early Space Telescopes, 26 juni 2024
Geef een reactie