Euclid is gebouwd om miljarden sterrenstelsels in kaart te brengen, maar de ruimtetelescoop heeft nu iets veel dichter bij huis gevonden: zijn eerste tot dan toe onbekende komeet. C/2026 S1 (Euclid) verscheen als een bewegende lichtstreep in opnamen van het Euclid Deep Field North.
Een onverwachte bezoeker in diepe ruimte
De beelden werden gemaakt tussen 16 en 24 september 2026. Onderzoeker Mikko Pöntinen ontwikkelde software om bewegende objecten in Euclids opnamen te herkennen. Het programma markeerde een streep die in meerdere beeldreeksen op een andere plaats stond. Rond het object was bovendien een wazige wolk zichtbaar: een coma van stof en gas, kenmerkend voor een actieve komeet.
In totaal werd de komeet in vijf beeldvelden en zestien belichtingen teruggevonden. Er was geen overeenkomst met bekende kometen of planetoïden. Na melding bij het Minor Planet Center volgden waarnemingen vanaf de grond. Op 8 oktober werd het object officieel bevestigd als komeet en kreeg het de aanduiding C/2026 S1 (Euclid).
Ver weg en hoog boven het vlak van de planeten
Bij de ontdekking bevond de komeet zich ongeveer 1,3 miljard kilometer van de aarde. Dat is vergelijkbaar met de afstand van de zon tot een gebied tussen de banen van Jupiter en Saturnus. Zijn baan staat sterk gekanteld ten opzichte van het vlak waarin de meeste planeten bewegen. Eén omloop rond de zon zal naar verwachting duizenden jaren duren, al kan die periode nog worden verfijnd wanneer meer waarnemingen beschikbaar komen.
Waarom deze vondst bijzonder is
Euclid kijkt bewust meestal weg van het drukke vlak van het zonnestelsel. Daar zou licht van stof de uiterst nauwkeurige metingen aan verre sterrenstelsels hinderen. Bovendien gebruikt de telescoop een zogenoemde stap-en-kijkstrategie: een hemelgebied wordt doorgaans maar één keer bezocht. De combinatie van Euclids scanroute en de baan van de komeet was daarom een gelukkige samenloop.
C/2026 S1 is niet geschikt als doelwit voor ESA’s toekomstige Comet Interceptor. De ontdekking is toch waardevol, omdat zij laat zien dat Euclid onbekende kometen op grote afstand kan herkennen en snel kan doorgeven voor vervolgwaarnemingen. Tegelijk moeten zulke bewegende objecten worden geïdentificeerd, zodat hun sporen niet worden aangezien voor signalen in Euclids onderzoek naar donkere materie en donkere energie.
Een telescoop met een onverwacht extra talent
Euclids hoofdtaak blijft het meten van de vorm en verdeling van verre sterrenstelsels. De komeet laat zien dat dezelfde scherpe en gevoelige camera’s ook een bijdrage kunnen leveren aan de inventarisatie van ons eigen zonnestelsel. Soms verschijnt er in een onderzoek naar het verre heelal letterlijk iets dichtbij door het beeld.
Bronnen
- ESA — Euclid discovers new comet (19 oktober 2026)
- ESA — A composite of eight Euclid VIS exposures of Comet C/2026 S1
- International Astronomical Union — Minor Planet Center
Beeld: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, M. Pöntinen et al. 2026. Samengesteld uit acht VIS-opnamen. Licentie: CC BY-SA 3.0 IGO.